wachten...

Succes

→ Winkelwagen bijgewerkt

Info

→ Winkelwagen bijgewerkt

Succes

E-mail verzonden!

Fout

E-mail niet verzonden!

Fout

Artikel niet meer op voorraad!

Fout

Succes

Succes

Fout

Kunst en mystiek

De evolutie van de kunstenaar loopt parallel aan die van de mysticus

door Melanie Braun, Rosicrucian Digest nr. 1, 1995

Een vriend die architect is, overwoog een huis te kopen voor zijn gezin. Hij had voor een redelijke prijs een degelijk ruim huis gevonden waarvan de muren uit baksteen waren opgetrokken. Toch waren er grote bedenkingen. De indeling van de ruimte kwam niet overeen met zijn wensen en de vorige eigenaar had het huis verwaarloosd, er zaten scheuren in de wanden en gaten in de muren, en het maakte een vervallen indruk.

Toen de architect door het huis liep, zag hij niet alleen de huidige staat ervan, maar ook hoe het naar zijn eigen idee verbouwd kon worden. Hij “zag door de muren heen” een grote woonkamer; hij merkte op dat er aan de achterkant van het huis gemakkelijk een zitkamer aangebouwd kon worden, en hij “zag” een deuropening in de muur waar nog geen opening was. Uiteindelijk werd het huis verbouwd en het werd precies zoals hij het zich had voorgesteld.

De architect gebruikte een artistieke manier van denken om iets te visualiseren en in de stof tot uitdrukking te brengen. Men zou kunnen zeggen: “ja, maar hij is ook opgeleid om dat te kunnen doen, het is zijn beroep.” Dat is waar, het is zijn werk, maar hij deed een beroep op een manier van denken die ieder van ons kan ontwikkelen. In feite kan kunstzinnig denken een manier van leven zijn. Het heeft een toenemende mate van visualiseren tot gevolg, een bevrediging en ontzag die ontstaan door het ervaren van schoonheid en het geeft een verheven gevoel tijdens de meditatie, die op zichzelf een kunstzinnige bezigheid is.

Onze huidige samenleving en het opvoedingssysteem hebben de neiging zich te richten op wat genoemd wordt de linker hersenhelft of het intellectueel leren en waarnemen, en de gevolgen zijn overal duidelijk: mechanische en technologische uitmuntendheid. Kinderen die niet leren kunstzinnig en creatief te denken, groeien zonder gevoel voor verwondering en schoonheid op. Toch hebben wij allemaal schoonheid in ons leven nodig, en door te leren kunstzinnig te denken en te handelen kunnen wij ons bewustzijn van schoonheid en het ervaren ervan, verhogen.

Wat brengen kunstenaars – schilders, musici, dichters, architecten, dansers en anderen – die met creatieve energieën werken, tot leven waar wij iets van kunnen leren? Wat is de gemoedstoestand die men het kunstzinnig proces zou kunnen noemen? Wat is het verband tussen dit proces en onze mystieke studie als leerlingen van het leven?

Wij moeten allereerst de toestand die wij het “artistieke rijk”zullen noemen, definiëren. deze objectieve toestand lijkt buiten onze subjectieve emoties te bestaan. In feite sluit het zeer sterke emoties in, die eerder tot het collectief onbewuste behoren dan tot onze persoonlijke gevoelens ten aanzien van onszelf en de wereld. Om een verbinding met dit rijk tot stand te brengen, moeten wij onszelf op de juiste manier voorbereiden en door verschillende niveaus van handelen en bewustwording gaan, voordat wij de zuiver artistieke uitdrukking kunnen ervaren. Want in dit rijk leeft de kunst en komt ze tot uitdrukking; hier kan iedereen vreugde aan haar beleven, ondanks het feit dat we haar individueel verschillend waarnemen.

Het kunstzinnige proces

Als wij dit rijk van schoonheid bereiken, volgt er een weg die wij het “kunstzinnig proces” kunnen noemen. Dit proces is voor alle creatieve mensen gewoon, of het nu om een genie gaat als Mozart of Leonardo Da Vinci, of om een kunstenaar die moet worstelen om een idee in woord of beeld om te zetten. Het proces begint met een brandende liefde voor wat wij doen en een verlangen om de schoonheid die wij op het innerlijke niveau hebben ervaren, in de stof tot uitdrukking te brengen. Dit verlangen betreft zowel de behoefte aan emotionele en spirituele bevrediging en groei van onszelf, als de behoefte de mensen te dienen door het licht van deze schoonheid te verspreiden.

Als deze factoren aanwezig zijn, is de volgende stap gemakkelijker te nemen en leidt tot een geweldige beloning voor degenen die doorzetten. Deze stap heeft betrekking op de voorbereiding van geest en lichaam op het werk dat moet worden gedaan. Voor de professionele kunstenaar betekent het dat hij de technische vaardigheden en kennis moet verkrijgen, die het middel worden om zijn kunst uit te voeren. Het belang van deze stap kan niet genoeg worden benadrukt. Als we een idee of visioen ontvangen, maar het ontbreekt ons aan het vermogen het op stoffelijk niveau weer te geven, dan blijft het idee, ongemanifesteerd, in het creatieve rijk.

Inspiratie

Als we voorbereid zijn, doet zich iets opmerkelijks voor: het verschijnsel “inspiratie”. Deze uitdrukking wordt vaak gebruikt voor “het krijgen van een idee”. Inspiratie betekent letterlijk “inademen”, ideeën ontvangen, zo natuurlijk als ademen.

De vogende stap in het kunstzinnig proces is het realiseren van de ideeën op stoffelijk niveau. De kunstenaar bereikt dit op verschillende manieren: componeren of uitvoeren van muziek, een schilderij maken of een gebouw ontwerpen, terwijl hij gebruik maakt van zijn kennis en vaardigheden om alle onderdelen en ideeën uit te drukken die zich in hem gevormd hebben.

Laten we deze stappen in het kunstzinnig proces nu eens nader bekijken, gericht op de toepassing ervan in onze studie en ons persoonlijk leven en daarbij in gedachten houden dat we allemaal iets kunstzinnigs in ons meedragen, net zoals ieder van ons van nature intuïtief is, hoewel sommigen dit talent meer hebben ontwikkeld dan anderen.

1. Verlangen

Het is een hunkerend verlangen van iedereen die scheppende verbeelding heeft, iets van blijvende aard aan de spirituele wereld toe te voegen. De spirituele wereld wordt voor ons bewustzijn begrijpelijker gemaakt door kunstenaars die deze wereld gezien hebben en de indrukken verbeelden in muziek, poëzie en schilderkunst. Omdat kunstenaars meer met symboliek dan met realiteit werken, ontwaakt het archetypisch onderbewuste en kunnen zij in de hogere sferen zien.

Vanuit een idee schept de kunstenaar een symbool, en deze kunstzinnige schepping wordt het symbool van het idee. Hoe werelds de realiteit ook blijkt te zijn, toch heeft de kunstenaar het kunstzinnige beeld in gedachten.

De rivier de Jordaan bijvoorbeeld, is in de poëzie en de kunst het symbool van de “overgang” van dood naar leven, of de drempel van een intuïtieve ervaring. In het kunstzinnige rijk is deze rivier heilig, mystiek, en is ze de mooiste rivier van de wereld. Maar als men naar Israel gaat en de rivier de Jordaan op een van zijn minst aantrekkelijke punten tegenkomt, kan men zich afvragen waarom dat beeld blijft voortbestaan. Het is namelijk zo dat als een beeld eenmaal is geschapen, de realiteit ervan er niet meer toe doet; de symboliek leeft voort in de spirituele wereld en blijft ons inspireren. Dit vormt de grondslag van het verlangen van de kunstenaar om te scheppen. De kunstenaar is letterlijk verliefd op de kunst en verlangt met hart en ziel dat ze door hem spreekt. In de mystieke studie kunnen we dit principe toepassen als we ons bewust worden van het feit dat het, zonder een gelijksoortig brandend verlangen de mystieke staat binnen te gaan en ons leven te verbeteren, bijna nutteloos is deze emoties te doorleven. We leren dus van de kunstenaar dat we een beroep moeten doen op emotie om tot hogere handelingen te komen. Er kan niet werkelijk sprake zijn van vooruitgang zonder een diep verlangen voort te gaan, ten koste van zelfvoldoening en gemak.

Wanneer we de wereld van het kunstzinnige binnengaan, hetzij voor de uitdrukking in een van de traditionele vormen of om een plaats te scheppen waar meditatie tot activiteit kan komen en vervuld kan raken, dan stappen we de tijd uit en de eeuwigheid in, zijn we onsterfelijk en maken we deel uit van alles met eenzelfde aard.

2. Voorbereiding

Als een musicus het podium opgaat om een uitvoering te geven, is dat het hoogtepunt van een lang, eraan voorafgaand, proces. De uiteindelijke uitvoering duurt misschien enkele minuten, maar de misicus gaat door een intensieve, lange periode van voorbereiding voordat hij het muziekstuk voor publiek kan uitvoeren. De eerste stap van voorbereiding heeft natuurlijk betrekking op de de technische vaardigheid die de musicus zich eigen heeft gemaakt gedurende lange jaren van leren en oefenen. Zonder deze vaardigheid zou hij geen noot kunnen spelen. In het bewustzijn is ook een aangeleerd gevoel voor stijl en tempo aanwezig, ondersteund door het natuurlijke talent van de musicus. De musicus begint met een intensieve studie van het muziekstuk op “aards” niveau; ieder deel van het muziekstuk wordt gespeeld en de moeilijke passages worden uitgewerkt, totdat hij ze met gemak kan uitvoeren. De musicus dient het muziekstuk te kennen zoals hij een vriend kent.

Gedurende dit proces gaat men vaak door een vorm van “donkere” nacht, een tijd waarin oude gewoonten sterven en vervangen worden door de boodschap van dit bijzondere repertoire. Het kan zelfs onmogelijk lijken om door te gaan. Dan, na geduldig te hebben doorgewerkt, bewegen de vingers ineens op de juiste manier en de muziek begint zijn eigen leven te krijgen. De musicus gaat het kunstzinnige rijk binnen waar de alledaagse frustraties en zwakheden worden omgezet door de schoonheid die hij via zijn handen voortbrengt. En als als hij het muziekstuk uiteindelijk ten gehore brengt, heeft hij hopelijk de weg voor inspiratie voorbereid. (Deze weg geldt uiteraard voor alle kunstzinnige disciplines)

Bij de mystieke studie is de voorbereiding tweevoudig van aard. Als eerste stimuleren wij onze innerlijke zintuigen door verschillende oefeningen te doen en deze tot een gewoonte te maken, zelfs als we ons niet geïnspireerd voelen. Ten tweede leren we de verschillende principes die in de monografieën staan, we trachten ze te ontleden en de betekenis en de toepassing ervan te begrijpen. Op deze wijze leren wij de technieken te beheersen die ons van nut zullen zijn.

3. Inspiratie

Dit onderwerp heeft denkers altijd geboeid en het blijft een vluchtig begrip dat alleen door zijn resultaten kan worden verklaard. Inspiratie wordt niet door de wil beheerst, maar kan zich op ieder moment voordoen. Door te werken met de bovengenoemde principes van discipline, geduld en voorbereiding, gepaard gaand met een brandend verlangen, kunnen we echter het kanaal openen om deze zo zeer verlangde staat te bereiken. Inspiratie kan zich voordoen tijdens een intellectuele bezigheid, maar het werkt niet door middel van het intellect. Het kan opgeroepen worden door een prikkel via de vijf zintuigen, en kan komen als volledig beeld of slechts als een vaag gevoel of intuïtie.

De eigenlijke bron van inspiratie is nog onbekend. Door te verklaren dat het alleen maar een soort ingeving is die het kosmische denken in het denkvermogen plant, wordt inspiratie naar het rijk van mediumachtige activiteiten verwezen. Waar het ook uit voorkomt, het snijdt de diepten van het onderbewuste aan en brengt die opgeslagen informatie aan de oppervlakte die nodig is om de kunstzinnige bezigheid te volbrengen. Veel scheppende kunstenaars hebben het beschreven als een gevoel dat iets als het ware voorgeschreven wordt door een hogere macht; de meeste zeggen dat zij in een andere staat van bewustzijn kwamen toen zij geïnspireerd raakten. Allen voelen de absolute zekerheid dat deze informatie gebruikt en gedeeld moet worden. De inspiratie gaat vergezeld van een gevoel van gedrevenheid en rusteloosheid om af te maken waar men aan begonnen was. Dit verklaart de verhalen over beroemde, scheppende kunstenaars die zich afzonderden en verwoed werkten, totdat het werk was voltooid. Tijdens dergelijke perioden lijkt de kunstenaar een aura van onoverwinnelijkheid om zich heen te hebben en boven de alledaagse problemen uit te stijgen.

We hebben allemaal wel eens de op zichzelf staande gebeurtenis ervaren, dat wij al enige tijd over een principe hadden nagedacht en er door inspiratie plotseling een waarheid werd ontsluierd. Misschien werd er via een prikkel van de zintuigen iets in het onderbewuste losgemaakt waardoor het aan de oppervlakte kwam, en onmiddellijk vormden de verschillende puzzelstukjes een geheel. Door deze ervaring verkregen wij inzicht in een probleem of een idee dat vervolgens ons leven in feite veranderde en ons begripsvermogen naar een ander niveau bracht. Deze ervaring van inspiratie kent ook de kunstenaar. Met andere woorden, als wij een dergelijke instroming ontvangen, ervaren wij iets dat gelijk is aan de scheppende inspiratie bij grote kunstenaars, componisten of dichters. Onze verheffing mag misschien niet zo groots of alomvattend lijken, maar ze is zeker zo belangrijk, en van eenzelfde aard.

De vroege ochtenduren in het bijzonder, zijn gunstig voor het ontvangen van dergelijke inspiratie, zeker als men de avond tevoren een blokkade ervoer in het scheppende proces en de behoefte voelde er een nachtje over te slapen. Sir Walter Scott zei toen hij eens om stof verlegen zat: “het doet er niet toe, morgenochtend om zeven uur komt het wel.” Deze houding is kenmerkend voor de ervaren “scheppers”, die weten dat inspiratie niet afgedwongen kan worden, maar komt op het moment dat men het meest open staat voor de instroming van hogere energieën. Andere aanwijzingen om inspiratie te ontvangen, hebben betrekking op het scheppen van de juiste omgeving: een stille plek waar bijna geen afleiding is; en liever regelmatig creatief bezig zijn, dan wachten tot men in de juiste stemming is.

4. Bewustwording

Nog eens, we kunnen iets leren van de vaardigheden van geïnspireerde mensen die – over scheppende processen gesproken – een aantal belangrijke richtlijnen hebben gegeven die wij in ons leven kunnen gebruiken.

Wat herhaaldelijk genoemd wordt, is het onmiddellijk opschrijven van alle ideeën en gedachten die opkomen na een ervaring van inspiratie of na het sturen van een boodschap naar het kosmisch denkvermogen over een bepaald probleem dat we opgelost willen zien. Iedere kleinigheid, hoe onbeduidend ook, die enig verband heeft met het betreffende onderwerp, kan later in het geheel van groot belang blijken. Deze “eerste gedachten” kunnen de basis vormen, waarop de hele creatie of de oplossing kan groeien.

Scheppende genieën hebben twee belangrijke middelen om het aanvankelijke zaad of idee te ontwikkelen. De eerste is voortdurend met het idee te leven en het een tijd lang diepgaand te doordenken. Als de denkprocessen beginnen te werken, begint de vorm van de schepping te groeien. Mozart werkte op deze manier. Zijn inspiratie was zodanig dat als hij eenmaal een idee had ontvangen, het in zijn denken bijna direct vorm aannam, en wel zo volledig dat hij al gauw in staat was het volledige werk zonder fouten op te schrijven. De meeste van ons beschikken niet over een zo direct contact met het onderbewuste, en we hebben een werkmethode nodig die het onderbewuste de tijd geeft de informatie te vinden om tot de oplossing van ons probleem te komen of om een uitdrukkingsvorm voor de oorspronkelijke gedachte op te laten komen. Zo werkt het voor de meeste componisten en schrijvers die zeggen dat zij een idee kort uitwerken en het vervolgens opzij leggen om te laten rijpen. Op een later moment als de oplossing aan de oppervlakte van het bewustzijn komt, wordt de compositie herzien of ontwikkeld, totdat het gewenste resultaat is bereikt. Zij merken ook dat het idee van vorm kan veranderen en opnieuw verschijnen in een vorm die door de kunstenaar beter wordt begrepen. Wij kunnen dit vergelijken met de visualisatiemethode. In de visualisatie scheppen wij met behulp van het denkvermogen het gewenste resultaat en laten het beeld vervolgens los, zodat hogere energieën het kunnen overdragen naar een omgeving waar het de juiste omstandigheden aan kan trekken om te worden vervuld.

Het visualiseren zet zich in de geest van de kunstenaar voort, wanneer hij verder werkt om het idee te realiseren. Percy Bysshe Shelley kon terwijl hij schreef een scherm voor zijn ogen scheppen, waarop de kenmerken van een scène werden verbeeld in een zuiverder en vollediger vorm dan hij ze aanvankelijk via zijn zintuigen had waargenomen. Dit proces wordt niet omschreven als louter “zien”, maar als een volledig zintuiglijke ervaring, alsof het de werkelijkheid is – zelfs de geuren en geluiden zijn aanwezig. De beeldende gedachten zijn meer dan alleen maar een beschrijving ontvangen in de vorm van een gedicht; zij komen tot leven. Zij worden zowel in de geest en het leven van de lezer geschapen als in het rijk van de kunst, waar ze voor altijd in de Akasha Kronieken aanwezig zijn en iedereen er toegang toe heeft. Sommige ervan worden voor ons tot archetypen van hogere waarheden; andere blijven aanwezig als materiaal voor inspiratie voor kunstenaars en mystici.

5. Beloning

De geleidelijke resultaten van het zichzelf verenigen met het rijk van de kunstenaar of de mystieke wereld en daarin werken, brengen met zich mee dat het belang van de individuele persoonlijkheid afneemt. Mensen zijn in staat zich intellectueel terug te trekken uit onbelangrijke zaken en zich te verenigen met de “grote oceaan van het leven”. Door het ervaren van een groter inzicht lijken de verschillen en problemen van het alledaagse leven onbelangrijk. Door toe te staan dat de kosmische energieën ons inspireren, leren we meer op ons innerlijk zelf te vertrouwen en daarnaar te leven in plaats van het te bestrijden. De ervaring van schoonheid die we ontvangen, maakt ons nederig ten aanzien van de natuur en de kunst; het proces dat we hebben doorgemaakt, voorziet in een manier om een project of een probleem te benaderen en het bewust en zonder angst op te lossen.

Conclusie

Zo kunnen we, door onze beschouwing van het kunstzinnige proces, vaststellen dat de evolutie van de kunstenaar parallel loopt aan de evolutie van de mysticus. Als er bij de mens weerstand bestaat om de stap over de drempel naar spirituele kennis te doen zal er over het algemeen ook weinig belangstelling voor de kunst bestaan. Bovendien, als wij niet openstaan voor de uitdrukkingen van het spirituele rijk zal het moeilijker zijn dit rijk binnen te gaan. Alleen doordat kunstenaars en mystici nieuwe gedachtevormen en archetypen scheppen, zullen deze op het stoffelijk vlak tot uitdrukking worden gebracht. Kunst houdt deze verbinding tussen de twee rijken in stand en dient als een kanaal bij het verwezenlijken van het ideale. Door het kunstzinnige proces te bestuderen, kunnen we de energieën van inspiratie die in ons leven binnenstromen, leren beheersen.

Terug omhoog